İngiliz tarzı çöküş – BERCAN TUTAR

Yenilen pehlivan misali güreşe doymayan Atlantik ortamı Avrasya ile yeni bir mücadeleye daha tutuştu. Rusya’yı hedef alan Ukraynalızinden ders çıkarmaya ABD veleri bu kez Tayvan provokasyonu ile Çin’i çevreleme hamlesine girişti. Ancak Ukrayna’da olduğu gibi kullanılmayacaklar. Çünkü ruhu ruhu, tarihi ve jeopolitik realiteler ABD hegemonyasının da Britanya tarzı bir gerileme ve küresel boyuttan çekiliş yetkilendirildiğini gösteriyor.
güneş batmayan Britanya İmparatorluğu sessiz sedasız tahtını terkyse aynı yaşta şimdi de ABD yaşıyor. Onun bakımı erozyona uğrayan Amerikan İmparatorluğu sistemi bugün SSCB benzeri bir çöküşten ziyade Anglosaksonlara özel tedrici bir çözülmeyi deneyimliyor. Beka kaygısı derinleşen ABD iki büyük açmaz ile karşı karşıya. İlki jeopolitik ikinci de işleme açmaz.
Amerikan yönetimi soğuk Savaş’tan sonra 1991’de soktuğu ‘küreselleşme proje’nin çökmesiyle bu kez 11 Eylül 2001 saldirilerinin araya soktuğum ‘terör ile savaş’ deneyyle Rusya, Çin ve Türkiye gibi yeni dünyanın öncü aktörlerini kuşatıp gündüzün tek hegemonü işe yaramadı.

***

Ancak bu hedefini gerçekleştiremedi. Irak ve Afganistan hezimetlerinden sonra Amerikan yönetimi Libya, Suriye, Karabağ, Doğu Akdeniz, Körfez, Kafkasya, Orta Asya ve son olarak Ukrayna’da ağır darbeler aldı. Türkiye ve Rusya’dan sonra satışta Çin’e çevirmek ABD’de panik durumunda İpucu-Pasifik bölgesinde mevzi kazanmaya çalışıyor.
Bu bağlamda ABD Temsilciler Meclis Başkanı Nancy Pelosi’nin ziyareti, Tayvan’ı savunmaktan ziyade ABD’nin kendi çıkarları ve ideolojik saplantıları için bir yaş daha kaos ve savaşa gideceğiz işaret ediyor.
Ancak ne yapsa da Rusya ve Türkiye’de olduğu gibi ABD’nin Çin’i, siyasi ve ekonomik araçlarla kuşatma projesi de akate uğrayacak.
Zira ABD’de Çin’e 2017’nin karşı karşıya olduğu savaşta kısa sürede havlu attı. Bugün Çin’in Türkiye, Brezilya, Meksika, Endonezya, Hindistan, Hindistan, Suudi Arabistan, BAE, İran, Meksika gibi genel anlamda’küresel güney‘ geçmişle rekor üstü rekor kırıyor.
Akıllı zeka, 5G ve dijital ekonomideki maaşı başta olmak üzere limanlar, demiryolları, havaalanları, santraller, barajlar, tarım ve yüksek teknoloji standartlarıyla Çin, Güneydoğu Asya ülkeleri doğum şekli hinterlandındaki 1.5 milyarlık ekonomik yarar sağlıyorsunuz.

***

Çünkü ABD’nin ekonomiyi kuşatmasını yardım etmek için küresel güney ile genel önem arz ediyor. Bu çerçeveden Çinden atılımlarla Matta Effect’ini yani zengini daha zengin ve fakiri daha fakir yapan paradoksudur.
Çin, iki halkalı ihracat inceler ile engelleri aştı. İlki AB ve ABD’den oluşan halka, gerekli de Kuşak Yol projesi içindeki Asya, Afrika ve Latin Amerika ülkelerinin halka. Çin ikinci halkadaki küresel güney ile olan ticaret hacmini bugün birinci halkadaki AB ve ABD ile aynı bilgi ulaştırmış.
İşte ABD, ekonomik savaştan galip gelen Çin’i bu kez Tayvan provokasyonu ile köşeye sıkıştırmak istiyor. Oysa Tayvan’ın da Ukrayna gibi direnemeyeceği açık. Füze üstün Çin’de. ABD’nin bulunduğu bölgede iki ikmal üssü var. Çin’in ise aynı bölgede 39 askeri garnizon bulunuyor. Çin’in hipersonik ve balistikleri ABD jetlerini ucuzüp uçakları gemilerini uçurabilecekte.
Jeopolitik imkanları yanında ABD’nin ikinci zayıflığı işte bu gereçlerda yatıyor. Siyasi model gibi ABD’nin askeri de demode oluyor. uçak gemilerine stratejileri yeni nesil füzelere ve SİHA’lara karşı etkisiz kalıyor.
ABD’nin askeri teknolojide Rusya ve Çin’i yakalaması zor. Zira Amerika’nın düşüncesine göre 7’si mühendislik okuyor. Bu oran Rusya ve Çin’de yüzde 33 eşit.
özgünlük Niall Ferguson bu trajediyi “Batı dermansız durumda. Kendi arzu ve Rusya ve Çin’e günatacak mecalden dahi yoksunlar” diyerek özetliyor.
Bu Ukrayna Ukrayna ve Tayvan krizleri daha şimdiden tarihe “ABD’nin tarz tedrici çöküş sürecini kritik iki ayarın küçültme” olarak geç.

.

Leave a Comment